Giữa rất nhiều cuốn sách phát triển bản thân và làm việc hiệu quả, “Vui với việc mình làm” (tựa gốc: Feel-Good Productivity: How to Do More of What Matters to You) của Ali Abdaal mang đến một góc nhìn gần như đi ngược lại suy nghĩ phổ biến. Theo Ali, năng suất không phải là làm được nhiều việc hơn, mà là sống trọn vẹn trong những việc ta đang làm.

Khi mới bước vào nghề bác sĩ, Ali Abdaal đã rơi vào tình trạng quá tải và kiệt sức. Anh từng tin rằng thành công chỉ có một con đường, đó là phải làm việc chăm chỉ hơn, chịu đựng và hy sinh nhiều hơn. Nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Dù cố gắng đến kiệt sức, công việc của anh vẫn không hiệu quả, tinh thần ngày càng mệt mỏi, các mối quan hệ dần rạn nứt. Khoảnh khắc nhận ra mình đang dần đánh mất niềm vui sống đã khiến anh tự hỏi: Liệu những lời khuyên quen thuộc về năng suất có thật sự đúng?

Dựa trên những nghiên cứu từ tâm lý học, khoa học thần kinh và kinh nghiệm cá nhân, Ali Abdaal phát triển một cách tiếp cận mới mà anh gọi là “năng suất yêu đời”. Khái niệm này cho rằng, cảm xúc tích cực không phải là “phần thưởng” sau khi ta đạt được thành công; mà là nền tảng giúp ta duy trì động lực, sáng tạo và từ đó đạt được thành công bền vững.

Điểm cốt lõi của “Vui với việc mình làm” nằm ở chỗ, khi con người cảm thấy vui vẻ và thoải mái, bộ não sẽ hoạt động hiệu quả hơn. Những cảm xúc tích cực giúp mở rộng khả năng tư duy, tăng tính sáng tạo, cải thiện trí nhớ và nâng cao động lực làm việc. Ngược lại, căng thẳng kéo dài khiến chúng ta rơi vào trạng thái phòng vệ, suy nghĩ thu hẹp và dễ mắc sai lầm. Vì vậy, thay vì cố gắng ép mình làm việc trong mệt mỏi, việc nuôi dưỡng niềm vui và sự hứng thú lại chính là cách để làm việc hiệu quả hơn.

Một trong những ý tưởng thú vị mà tác giả đưa ra là “tinh thần vui chơi”. Theo Ali Abdaal, rất nhiều nhà khoa học, nghệ sĩ và người thành công trong lịch sử đạt được những thành tựu lớn lao không phải vì họ ép buộc bản thân làm việc, mà vì họ thật sự tò mò và thích thú với những gì mình đang làm. Khi công việc trở thành một trò chơi trí tuệ hoặc một cuộc phiêu lưu sáng tạo, năng lượng làm việc sẽ xuất hiện một cách tự nhiên.

Ali Abdaal không phải là một thiền sư, nhưng những kiến giải mang tính khoa học của anh lại không hề xa lạ với minh triết phương Đông. Đọc “Vui với việc mình làm”, có thể bạn sẽ thấy ngược đời khi ứng dụng “phương pháp shoshin” vào công việc. Shoshin nghĩa là “sơ tâm” hay “tâm trí của người mới bắt đầu”, nhờ vậy nó tạo điều kiện cho chúng ta nhìn nhận mọi thứ theo một hướng mới. Bạn cũng sẽ bắt gặp tiếng chuông tỉnh thức của thiền sư Thích Nhất Hạnh và nhìn nhận “tiếng chuông” ấy theo một cách thức mới mẻ hơn, mang tính cá nhân hơn. Rồi lý thuyết dòng chảy của Mihaly Csikszentmihalyi, hẳn không còn xa lạ với nhiều người, giờ lại trở nên thiết thực và rõ ràng thêm.

Bên cạnh việc khơi dậy niềm vui, cuốn sách còn giúp người đọc hiểu rõ hơn những rào cản tâm lý khiến chúng ta trì hoãn và kiệt sức. Tác giả chỉ ra rằng sự trì hoãn thường không phải do lười biếng, mà xuất phát từ ba yếu tố phổ biến: sự bất định, nỗi sợ thất bại và quán tính tâm lý. Khi chúng ta cảm thấy áp lực hoặc sợ hãi, bộ não có xu hướng né tránh công việc. Vì vậy, thay vì trách móc bản thân, điều quan trọng là tạo ra môi trường và cảm xúc tích cực để giúp bộ não dễ dàng bắt đầu hành động.

“Vui với việc mình làm” không phải là một cuốn sách về quản lý thời gian hay tăng năng suất. Thực chất, đây là một cuốn sách giúp bạn sống vững vàng trong một thời đại mà áp lực công việc và thông tin ngày càng lớn. Khi khép sách lại, ta nhận ra rằng làm việc hiệu quả không phải là cuộc chạy đua đến kiệt sức, mà là quá trình học cách làm bạn với chính công việc của mình. Khi tìm thấy niềm vui trong những điều mình làm, công việc không còn là nghĩa vụ phải hoàn thành mà có thể trở thành một phần của hành trình trưởng thành, khám phá và sáng tạo của mỗi con người.

* Về tác giả:

Ali Abdaal là một doanh nhân và chuyên gia về năng suất được nhiều người theo dõi nhất trên thế giới.

Ali bắt đầu nghiên cứu về năng suất khi anh phải tìm cách cân bằng giữa việc hoàn thành chương trình đào tạo y khoa tại Đại học Cambridge với việc phát triển công việc kinh doanh. Trong thời gian làm bác sĩ tại Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, Ali bắt đầu đăng tải video trên YouTube và các nền tảng truyền thông khác để chia sẻ hành trình của anh trong việc hướng đến một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc và năng suất hơn. Đến nay, các video, chương trình phát thanh và bài viết của Ali dựa trên các nghiên cứu khoa học đã thu hút hàng trăm triệu người xem trên khắp thế giới.

Từ năm 2021 đến nay, Ali đã tạm ngưng công việc bác sĩ để tập trung hoàn toàn vào việc chia sẻ kiến thức và cung cấp các khóa học về năng suất hoặc phát triển kỹ năng.