Nhiều người vẫn tin rằng chỉ có “cày cuốc” chăm chỉ thì mới có thể đạt được thành công. Ali Abdaal đã bác bỏ quan điểm lỗi thời này trong cuốn sách “Vui với việc mình làm”, giải thích cách giúp sự tò mò và niềm vui giúp não bộ vượt qua các rào cản để hoạt động sáng tạo và hiệu quả hơn.

Trong guồng quay hối hả của xã hội hiện đại, chúng ta thường gắn liền cột mốc thành công với mồ hôi, nước mắt và cả sự kiệt quệ về thể chất lẫn tinh thần. Văn hóa “hustle” (làm việc hối hả) tôn vinh những đêm thức trắng trước màn hình máy tính, những ly cà phê đặc sánh để duy trì sự tỉnh táo và sự hy sinh niềm vui cá nhân nhằm đổi lấy những nấc thang danh vọng. Hầu hết chúng ta đều đã từng tin rằng, kỷ luật sắt đá và việc ép bản thân làm việc đến mức cạn kiệt là con đường duy nhất để nâng cao năng suất. Chúng ta tự nhủ rằng hãy chịu khổ lúc này để có thể tận hưởng phần đời còn lại như một nhà vô địch, và coi sự bận rộn ngập đầu là thước đo duy nhất để khẳng định giá trị bản thân.

Thế nhưng, điều gì sẽ xảy ra nếu toàn bộ hệ thống niềm tin đó đều đang đi sai hướng? Sẽ ra sao nếu nỗ lực nhiều hơn không phải là cách để chúng ta tìm được niềm vui, và làm việc tối tăm mặt mũi không phải là con đường dẫn đến một sự nghiệp rực rỡ? Đó chính là những trăn trở đã khởi nguồn cho cuốn sách Vui với việc mình làm của tác giả kiêm YouTuber nổi tiếng Ali Abdaal. Thông qua những chiêm nghiệm sâu sắc từ chính quãng thời gian khủng hoảng khi còn là một bác sĩ trẻ tuổi, Ali Abdaal đã đập tan định kiến cũ kỹ về sự thành công. Cuốn sách mang đến một góc nhìn tươi mới, đầy tính nhân văn về việc tìm kiếm niềm vui trong từng việc ta làm.

Niềm vui là cội nguồn của hiệu suất

Khái niệm trọng tâm và cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuốn sách là năng suất yêu đời. Bằng lối kể chuyện chân thực và hóm hỉnh, Ali Abdaal đưa người đọc quay về đêm Giáng sinh thảm họa khi anh còn là một bác sĩ nội trú, một mình cáng đáng cả một khoa bệnh trong tình trạng quá tải, hoảng loạn và kiệt sức tột độ. Khi đó, hệ thống đảm bảo năng suất duy nhất mà anh biết là tính kỷ luật đã hoàn toàn sụp đổ.

Từ sự tuyệt vọng ấy, anh nhận ra rằng có một con đường khác dẫn đến sự thành toàn, một con đường không có lo lắng triền miên hay những đêm mất ngủ, mà tập trung vào việc tìm hiểu xem điều gì mang lại cảm giác dễ chịu khi chúng ta làm những việc khó khăn. Cảm xúc tích cực không đơn thuần là những cảm giác thoáng qua, mà chính là nguồn nhiên liệu giúp ta hoạt động hết công suất.

Vui với việc mình làm | Ali Abdaal

Cuốn sách chỉ ra rằng, cảm giác yêu đời mang lại ba lợi ích to lớn: tiếp thêm năng lượng, giảm căng thẳng và làm cho cuộc sống trở nên phong phú hơn. Về mặt sinh lý học, những cảm xúc tích cực giúp giải phóng bộ tứ hóc-môn yêu đời bao gồm endorphin, serotonin, dopamine và oxytocin, giúp chúng ta duy trì sự tập trung lâu hơn và hoàn thành được nhiều việc hơn.

Thông qua việc trích dẫn bài kiểm tra Vấn đề cây nến của nhà tâm lý học Alice Isen, tác giả chứng minh rằng một tâm trạng được cải thiện tích cực có thể thúc đẩy khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề vượt trội. Đáng chú ý nhất, Ali Abdaal phản bác niềm tin cũ kỹ của nhân loại, rằng thành công không khiến bạn cảm thấy yêu đời, mà chính cảm giác yêu đời mới là người dẫn lối bạn đến thành công.

Để khởi động cỗ máy năng suất yêu đời, tác giả đề xuất ba nguồn năng lượng cốt lõi: tinh thần vui chơi, cảm giác quyền lực và yếu tố con người. Khi chúng ta xem công việc như một trò chơi phiêu lưu, khơi dậy trí tò mò và giảm thiểu áp lực về sự thất bại, mọi nhiệm vụ nhàm chán nhất cũng có thể hóa thành niềm vui rực rỡ. Đồng thời, cảm giác được nắm quyền kiểm soát tiến trình công việc (cảm giác quyền lực) thay vì bị ép buộc sẽ khơi dậy động lực nội sinh vô cùng mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, việc kết nối chân thành với những người xung quanh, xem họ là đồng đội và chủ động thực hiện những hành động tử tế ngẫu nhiên cũng tạo ra một làn sóng năng lượng tích cực lan tỏa. Bằng những ví dụ thực tiễn như cách giáo sư Richard Feynman tìm lại cảm hứng nghiên cứu vật lý qua việc quan sát một chiếc dĩa bay trong nhà ăn, tác giả chứng minh rằng tinh thần thoải mái chính là chất xúc tác cho những thành tựu vĩ đại nhất.

Phá vỡ rào cản tâm lý để duy trì một cuộc sống viên mãn

Tuy nhiên, cuốn sách không dừng lại ở việc làm rõ chìa khoá nâng cao năng suất làm việc, mà còn đi sâu vào giải quyết vấn đề mà chúng ta thường gặp phải ngày nay, đó là sự trì hoãn và tình trạng kiệt sức. Lâu nay, ta thường dùng phương pháp kỷ luật hoặc tạo động lực để chống lại sự trì hoãn, nhưng Ali Abdaal cho rằng đó chỉ là những cách chữa ngọn chứ không chữa gốc. Thay vào đó, anh giới thiệu phương pháp vượt chướng ngại vật - khuyến khích chúng ta tìm hiểu sâu xa lý do tại sao ta lại không có cảm hứng bắt tay vào việc ngay từ đầu. Sự trì hoãn thường không bắt nguồn từ việc thiếu quyết tâm, mà đến từ ba rào cản cảm xúc tiêu cực: sự bất định, nỗi sợ hãi và sức ì.

Để xua tan màn sương mù của sự bất định, chúng ta cần liên tục đặt câu hỏi Tại sao, Làm gì và Khi nào. Khi thấu hiểu được mục đích cuối cùng của dự án theo phương pháp ý đồ chiến thuật, vạch ra các mục tiêu ưu tiên quá trình thay vì chỉ chăm chăm vào kết quả, và thiết lập các ý định thực hiện cụ thể trong thời gian biểu, bộ não sẽ tự động thoát khỏi trạng thái tê liệt. Hơn thế nữa, cuốn sách còn phân tích cặn kẽ về nỗi sợ - hiện tượng hạch hạnh nhân trong não bộ chiếm quyền kiểm soát và cảnh báo những mối đe dọa phi thực tế.

Tác giả khuyên người đọc áp dụng quy tắc 10/10/10 (tự hỏi việc này có còn quan trọng sau 10 phút, 10 tuần và 10 năm nữa không) để thấy rằng những rủi ro ở hiện tại thường không tồi tệ như ta tưởng tượng. Đồng thời, ta cũng cần thấu hiểu hiệu ứng ánh đèn sân khấu, nhận ra rằng thực chất mọi người không hề soi xét ta khắt khe như ta hằng lo sợ.

Cuối cùng, Ali Abdaal khuyên độc giả hãy nạp lại năng lượng thông qua các hoạt động sáng tạo “4T” - tự tin, tự chủ, tự do và thư thái. Những thú vui nghệ thuật không vì mục tiêu lợi nhuận, không áp lực thời gian sẽ là liều thuốc chữa lành tuyệt vời, giúp tâm trí được tháo gỡ khỏi guồng quay công việc đầy áp lực. Mặt khác, việc thường xuyên kiểm tra mức độ phù hợp giữa những quyết định hằng ngày với những giá trị dài hạn của bản thân thông qua phương pháp Bánh xe cuộc đời hay Tiệc mừng 12 tháng sẽ giúp chúng ta sống thật với chính mình, duy trì sự gắn kết và cảm nhận được ý nghĩa đích thực của cuộc sống.

Gấp lại những trang cuối cùng của Vui Với Việc Mình Làm, người đọc như vừa được trút bỏ một gánh nặng vô hình đã mang vác bấy lâu nay. Với văn phong nhẹ nhàng, tinh tế pha chút hóm hỉnh, Ali Abdaal đã viết nên một cuốn cẩm nang vừa cung cấp kỹ năng quản lý thời gian tối ưu hóa hiệu suất , vừa mở ra những triết lý sống đầy mới mẻ cho độc giả ngày nay.

Đừng quên rằng khi ta tìm thấy niềm vui trong những điều nhỏ bé, nuôi dưỡng tinh thần phiêu lưu và trân trọng sự kết nối với con người, tự khắc mọi giới hạn sẽ bị phá vỡ, và ta sẽ mở khoá cánh cửa dẫn đến một cuộc đời hạnh phúc và trọn vẹn.