Phương thuốc chữa lành từ bộ sách của thiền sư Ajahn Brahm

Ajahn Brahm (tên thật là Peter Betts), từng là sinh viên xuất sắc ngành Vật lý Lý thuyết tại Đại học Cambridge danh giá. Tuy nhiên, thay vì theo đuổi con đường học thuật, Peter Betts đã chọn khoác áo tu sĩ, dành 9 năm tu tập khổ hạnh trong những cánh rừng già Thái Lan dưới sự dẫn dắt của thiền sư lỗi lạc Ajahn Chah.

Giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, khi con người ngày càng dễ tổn thương trước những áp lực vô hình, bộ sách 5 cuốn của thiền sư Ajahn Brahm xuất hiện như một trạm dừng chân bình yên. Không mang nặng giáo điều khô khan hay triết lý cao siêu khó chạm tới, những trang sách của ông là lời thủ thỉ tâm tình, là nghệ thuật sống được chắt lọc từ sự kết hợp kỳ lạ giữa tư duy khoa học phương Tây và tuệ giác phương Đông.

Sự kết hợp giữa nền tảng tư duy logic sắc bén của một nhà khoa học và lòng từ bi, trí tuệ của một bậc chân tu đã tạo nên phong cách Ajahn Brahm độc nhất vô nhị. Ông được mệnh danh là người kể chuyện bậc thầy, người có khả năng biến những chân lý thâm sâu thành những câu chuyện đời thường hóm hỉnh, giúp người đọc vừa bật cười sảng khoái, vừa thấm thía những bài học nhân sinh.

Mở rộng cánh cửa trái tim

“Mở cửa trái tim” được mệnh danh là cuốn sách nổi tiếng nhất, đưa tên tuổi Ajahn Brahm đến với độc giả toàn cầu. Cuốn sách tập hợp 108 câu chuyện ngắn, xoay quanh chủ đề về lòng bao dung và sự tha thứ với mọi người xung quanh và quan trọng hơn là với chính bản thân mình. Tinh thần cốt lõi ấy được gói gọn trọn vẹn trong lời nhắn nhủ đầy trắc ẩn: “Cánh cửa trái tim tôi luôn rộng mở đón bạn, bất kể bạn là ai hay bạn đã làm gì.”

Điểm nhấn của cuốn sách là câu chuyện về “Hai viên gạch xấu xí”. Khi tự tay xây dựng bức tường cho tu viện, Ajahn Brahm đã vô cùng day dứt vì vô tình đặt lệch hai viên gạch giữa hàng ngàn viên thẳng tắp. Ông mặc cảm, muốn phá bỏ công trình vì tì vết đó. Nhưng một vị khách ghé thăm đã nhẹ nhàng chỉ ra rằng: “Đúng là có hai viên gạch xấu, nhưng tôi cũng nhìn thấy 998 viên gạch tuyệt đẹp kia mà”. Câu chuyện nhỏ ấy nhắc nhở chúng ta về thói quen chỉ tập trung vào lỗi lầm mà quên đi những giá trị tốt đẹp khác. “Mở cửa trái tim” là lời mời gọi độc giả hãy nhìn cuộc đời bằng đôi mắt rộng lượng hơn, học cách chấp nhận sự không hoàn hảo như một phần tất yếu của kiếp nhân sinh.

Buông bỏ những gánh nặng

Nếu “Mở cửa trái tim” nói về sự chấp nhận, thì “Buông bỏ buồn buông” bàn về thái độ trước nghịch cảnh. Trong cuốn sách này, Ajahn Brahm ví những khó khăn, mất mát, và đau khổ bất ngờ ập đến trong đời như một “xe phân” đổ ngay trước cửa nhà mà ta không hề đặt mua. Ta có thể chọn cách nhăn nhó, phàn nàn và chìm đắm trong mùi hôi thối của sự bất mãn. Hoặc, ta có thể chọn cách xắn tay áo lên, dùng chúng để vun bón cho khu vườn tâm hồn.

Thông điệp cốt lõi mà tác giả gửi gắm vô cùng nhân văn: Biến nghịch cảnh thành dưỡng chất. Những nỗi đau của ngày hôm nay, nếu biết cách đối diện và chuyển hóa, sẽ trở thành nền tảng nuôi dưỡng sự trưởng thành và lòng trắc ẩn của ngày mai. Cuốn sách hướng dẫn người đọc nghệ thuật của sự buông bỏ – không phải là từ bỏ, buông xuôi, mà là thoát khỏi gánh nặng của áp lực, để tâm trí được nhẹ nhàng bước tiếp.

Gác lại cái tôi ích kỷ

Bước sang “Hạnh phúc đến từ sự biến mất”, Ajahn Brahm dẫn dắt người đọc đi sâu hơn vào nội tâm với nghệ thuật của sự biến mất, dành cho những ai đang tìm kiếm sự tĩnh lặng tuyệt đối. Biến mất ở đây không mang nghĩa tiêu cực hay trốn chạy thực tại. Đó là sự vắng mặt của cái tôi đầy rắc rối – cái tôi luôn phán xét, luôn mong cầu và luôn muốn kiểm soát mọi thứ. Ajahn Brahm chia sẻ rằng nguồn gốc của mọi bất an thường đến từ việc ta quá coi trọng vai trò của mình trong mọi sự việc.

Ông đưa ra một câu thần chú đơn giản nhưng uy lực: Không phải việc của tôi. Quá khứ đã qua? Không phải việc của tôi. Tương lai chưa tới? Không phải việc của tôi. Những phán xét của người đời? Cũng không phải việc của tôi. Khi biết gạt bỏ những gánh nặng không cần thiết ấy, tâm trí sẽ đạt đến trạng thái biến mất khỏi những ồn ào thế tục, để lộ ra niềm hạnh phúc chân thật và sự an lạc sâu thẳm.

Nuôi dưỡng sự tử tế

Tâm từ là một khái niệm đẹp được Ajahn Brahm sáng tạo bằng cách ghép hai từ: Kindness (Sự tử tế) và Mindfulness (Chánh niệm). Trong bối cảnh phong trào thực hành chánh niệm (mindfulness) đang nở rộ, nhiều người vô tình biến việc hành thiền thành một kỷ luật thép, soi xét tâm trí mình một cách khắc nghiệt. Ajahn Brahm cho rằng chánh niệm thiếu đi sự tử tế sẽ trở nên khô cứng và mệt mỏi.

Cuốn sách là lời nhắc nhở dịu dàng: Hãy đối xử với tâm trí mình như đối xử với một người bạn thân. Khi tâm trí đi lang thang, đừng quát mắng nó, hãy nhẹ nhàng đưa nó trở về. Khi nỗi đau xuất hiện, đừng xua đuổi, hãy ôm ấp nó bằng sự thấu cảm. Tâm từ dạy chúng ta rằng sự bình an bền vững nhất phải được xây dựng trên nền tảng của tình thương yêu vô điều kiện – bắt đầu từ việc yêu thương chính mình.

Hạnh phúc trong thực tại

Khép lại bộ sách là “Hạnh phúc mỗi ngày” – một cuốn cẩm nang bỏ túi nhẹ nhàng nhưng đầy cảm hứng. Cuốn sách được thiết kế như một người bạn đồng hành, với những trích dẫn ngắn gọn và tinh tế dành cho 365 ngày trong năm. Mỗi trang sách là một lời khuyên thiết thực, một góc nhìn hài hước hoặc một sự chiêm nghiệm sâu sắc về các vấn đề đời thường: từ công việc, hôn nhân đến cách đối mặt với những cảm xúc tiêu cực.

Không cần phải đọc nghiền ngẫm một mạch, độc giả có thể lật giở bất kỳ trang nào vào mỗi buổi sáng để tìm cho mình một kim chỉ nam cho ngày mới. Cuốn sách nhắc nhở chúng ta rằng hạnh phúc không phải là đích đến xa xôi, mà nằm ngay trong cách ta trân trọng những khoảnh khắc nhỏ bé của hiện tại.

---

Dù bạn đang chênh vênh giữa những ngã rẽ cuộc đời, đang gồng mình gánh vác áp lực, hay đơn giản là muốn tìm một góc bình yên để tâm hồn lắng đọng, bộ sách này đều có thể là một người bạn tri âm. Văn phong của Ajahn Brahm như một tách trà ấm: thơm ngát, dễ chịu, và để lại dư vị ngọt hậu của trí tuệ sau những nụ cười ý nhị. Đọc sách của ông, ta chợt nhận ra rằng: Hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản là biết buông xuống những viên gạch vỡ trên tay và mỉm cười với bầu trời xanh trên đầu.