Trong một thế giới đầy rẫy những chia rẽ bởi tư tưởng và định kiến, "Để không còn xung đột" hiện lên như một tấm gương soi giúp chúng ta nhìn thấu cơ chế của xung đột, hướng đến con đường tu tập vạn năng và thấu suốt.

Trong một thế giới đầy biến động, nơi những mâu thuẫn không chỉ dừng lại ở quy mô quốc gia mà còn hiện hữu ngay trong từng mối quan hệ cá nhân, nguồn gốc của sự xung đột luôn là một nỗi trăn trở lớn. Cuốn sách “Để không còn xung đột” của triết gia J. Krishnamurti không đưa ra những giải pháp hòa bình mang tính hình thức hay những quy tắc đạo đức khiên cưỡng. Thay vào đó, ông dẫn dắt độc giả vào một cuộc truy vấn sâu sắc vào tận cùng tâm trí để trả lời cho câu hỏi: Tại sao con người lại luôn ở trong trạng thái đối đầu? Với văn phong điềm tĩnh nhưng đầy uy lực, cuốn sách là một lời mời gọi chúng ta can đảm nhìn thẳng vào sự thật của chính mình.

Nhận diện sự chia rẽ từ tư tưởng và ký ức

Xuyên suốt các bài nói chuyện, Krishnamurti chỉ ra rằng căn nguyên của mọi xung đột nằm ở sự phân chia do tư tưởng tạo ra. Chúng ta thường tự lập trình bản thân bằng những định nghĩa về quốc gia, tôn giáo hay các hệ tư tưởng đối nghịch. Khi một cá nhân tự đồng nhất mình với một nhãn mác, họ vô tình dựng lên bức tường ngăn cách với phần còn lại của thế giới. Ông thách thức quan niệm thông thường khi khẳng định chính tư tưởng – thứ chúng ta vốn tự hào – lại là công cụ gây chia rẽ nhất.

Bởi tư tưởng vốn là kết quả của quá khứ, dựa trên những ký ức được chọn lọc và phóng chiếu, nên nó luôn hạn hẹp và không bao giờ bắt kịp sự tươi mới của thực tại. Khi đối diện với mâu thuẫn bằng một tâm trí đầy định kiến cũ kỹ, chúng ta không thực sự nhìnthấy vấn đề mà chỉ đang thấy những phản xạ của ký ức. Việc bám chấp vào những hình ảnh về người khác và bản thân biến các mối quan hệ thành cuộc va chạm của những mô thức cũ, dẫn đến vòng lặp đau khổ và bạo lực không hồi kết.

Đáng chú ý, cuốn sách xoáy sâu vào cơ chế của cái tôi – thực thể luôn khao khát sự an toàn nhưng lại chính là nguồn cơn của sự bất an. Krishnamurti đặt ra những câu hỏi chất vấn quyết liệt về việc tại sao chúng ta lại cho phép mình bị lập trình bởi dư luận và nỗi sợ hãi. Ông cho rằng, sự thật không nằm ở những lý thuyết cao siêu hay những lời giảng của các chuyên gia tâm lý, mà nằm ngay ở nơi ta đang hiện hữu với tất cả sự giận dữ, ghen tị hay thù địch. Chỉ khi ta quan sát được những trạng thái này mà không phán xét, không cố gắng thay đổi chúng theo một khuôn mẫu lý tưởng nào, thì sự chuyển hóa thực sự mới bắt đầu xuất hiện.
 

Để không còn xung đột | Krishnamurti

Giải phóng xung đột bằng sự quan sát không lựa chọn

Điểm khác biệt của cuốn sách nằm ở tinh thần tự lực thông qua khả năng quan sát không lựa chọn. Krishnamurti xoáy sâu vào cơ chế của cái tôi – thực thể luôn khao khát an toàn nhưng lại là nguồn cơn của bất an. Ông cho rằng sự thật không nằm ở lý thuyết cao siêu hay lời giảng của chuyên gia, mà nằm ngay nơi ta đang hiện hữu với tất cả sự giận dữ, ghen tị hay thù địch. Thay vì dùng ý chí để đè nén hay thay đổi cảm xúc theo một khuôn mẫu lý tưởng, ông khuyến khích chúng ta chỉ đơn thuần là quan sát chúng.

Sự tự do thực sự chỉ xuất hiện khi ta nhìn thấu những sự thật bên trong mình mà không phán xét. Chính cái nhìn thuần khiết này sẽ mang lại năng lượng chuyển hóa tự thân, giúp tâm trí không còn là bãi chiến trường của những nỗ lực tu tập khiên cưỡng. Khi mỗi cá nhân học được cách đọc chính mình như đọc một cuốn sách của nhân loại, tâm trí sẽ trở thành một không gian tĩnh lặng. Ở đó, cái tôi riêng biệt tan biến, nhường chỗ cho một trí tuệ thuần khiết và lòng trắc ẩn tự nhiên, giúp chúng ta hiện diện trọn vẹn trong hiện tại.

Điểm khác biệt của “Để không còn xung đột” chính là tinh thần tự lực và sự tỉnh thức toàn diện. Tác giả khẳng định mỗi cá nhân chính là cuốn sách của nhân loại; nếu biết cách đọc hiểu chính mình, ta sẽ thấu hiểu được tất cả những hoạt động, sự tàn bạo và ngu xuẩn của loài người. Tu tập hay rèn luyện tâm tính theo Krishnamurti không phải là đạt tới một trạng thái siêu thực, mà là học cách hiện diện trọn vẹn trong hiện tại. Khi tâm trí không còn bị chia cắt bởi những cái tôi riêng biệt, sự xung đột tự khắc sẽ tan biến, nhường chỗ cho một trí tuệ thuần khiết và lòng trắc ẩn tự thân.

Khép lại những trang sách, độc giả có lẽ sẽ không tìm thấy một công thức vạn năng để thay đổi thế giới bên ngoài, nhưng chắc chắn sẽ tìm thấy một con đường để làm mới tâm hồn mình. “Để không còn xung đột” là một cuốn sách nhỏ bỏ túi nhưng có khả năng giúp ta nhìn thấu những mảnh vỡ của cái tôi để tìm về sự nhất quán. Trong tĩnh lặng của sự hiểu biết, chúng ta nhận ra rằng hòa bình không phải là sự vắng bóng của chiến tranh, mà là trạng thái của một tâm trí không còn rào cản, sẵn sàng ôm ấp cuộc sống với tất cả sự chân thực và bao dung.