Hồi ký của hy vọng (Saving Five: A Memoir of Hope) thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế không chỉ bởi câu chuyện có thật của Amanda Ngọc Nguyễn, mà còn bởi cách cô kể lại cuộc đời mình vượt ra ngoài khuôn mẫu của một hồi ký về sang chấn.

Năm 2013, khi đang là sinh viên Harvard 22 tuổi, Amanda bị tấn công tình dục. Lo ngại việc công khai danh tính có thể ảnh hưởng đến con đường sự nghiệp và giấc mơ làm việc tại NASA, cô làm thủ tục thu thập bằng chứng pháp y dưới tên ẩn danh “Jane Doe”.

Tuy nhiên, luật của bang Massachusetts khi đó chỉ bảo quản bộ chứng cứ trong sáu tháng nếu nạn nhân chưa trình báo vụ việc với cảnh sát. Sau thời hạn này, bằng chứng có thể bị tiêu hủy. Thay vì chấp nhận một quy định có thể khiến chứng cứ của mình biến mất, Amanda quyết định tìm cách thay đổi luật.

Cô thành lập tổ chức phi lợi nhuận Rise, tập trung vận động để những người sống sót sau xâm hại tình dục được pháp luật bảo vệ tốt hơn. Amanda tham gia soạn thảo Đạo luật Quyền của Người sống sót sau xâm hại tình dục, đồng thời trực tiếp vận động các nghị sĩ ủng hộ dự luật.

Năm 2016, dự luật được Quốc hội Mỹ thông qua với sự ủng hộ nhất trí của cả hai đảng, một kết quả hiếm thấy trong bối cảnh chính trị phân cực. Trong sách, hành trình vận động chính sách này được kể bằng những chương ngắn, chuyển cảnh nhanh và giàu kịch tính, tạo cảm giác gần với một bộ phim chính trị hơn là một cuốn hồi ký được kể theo cách thông thường.

Nhưng phần đáng chú ý hơn cả không nằm ở những thành tựu đã được báo chí nhắc đến, mà chính là cuộc trò chuyện tưởng tượng giữa Amanda ở hiện tại với những phiên bản trẻ hơn của chính mình.

Từ điểm nhìn của tuổi 30, cô trở về gặp lại bản thân ở tuổi 5, 15 và 22 (độ tuổi xảy ra vụ tấn công). Mỗi cuộc gặp đưa Amanda trở lại một ký ức khác nhau, từ những tổn thương thời thơ ấu đến biến cố đã làm thay đổi cuộc đời cô. Qua đó, người đọc thấy được cách quá khứ vẫn tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện tại.

Những cuộc đối thoại ấy không xóa đi điều đã xảy ra, cũng không biến việc chữa lành thành một kết thúc hoàn hảo. Chúng giúp Amanda nhìn lại những phiên bản cũ của mình bằng sự cảm thông thay vì phán xét, đồng thời giành lại quyền kể câu chuyện theo cách cô lựa chọn.

Hoạt động của Amanda đã đưa cô đến nhiều diễn đàn quốc tế. Cô từng được đề cử Giải Nobel Hòa bình, có tên trong danh sách “30 Under 30” của Forbes và phát biểu tại Liên hợp quốc. Nhiều năm sau, khi từng lo vụ việc sẽ khép lại giấc mơ hàng không vũ trụ, cô còn có cơ hội bay vào không gian cùng một phi hành đoàn toàn nữ của Blue Origin.

Tại Việt Nam, Hồi ký của hy vọng được First News giới thiệu qua bản dịch của Nguyễn Như Uyển Linh. Cuốn sách không dừng lại ở việc thuật lại một sang chấn. Nó còn là câu chuyện về quyền tự quyết, về nỗ lực thay đổi một hệ thống pháp lý và về quá trình một người học cách sống cùng những gì đã xảy ra.

Từ trải nghiệm của Amanda, cuốn hồi ký cho thấy một tổn thương riêng tư, khi được gọi đúng tên và chuyển hóa thành hành động, có thể trở thành điểm khởi đầu cho những thay đổi vượt ra ngoài đời sống của một cá nhân.