LIZ FOSSLIEN & MOLLIE WEST DUFFY
LIZ FOSSLIEN & MOLLIE WEST DUFFY Minh Trâm dịch WALL STREET JOURNAL BESTSELLER GIẢI MÃ CẢM XÚC ĐỂ ĐI LÀM NHƯ ĐI CHƠI Emotions at Work (and How They Help Us Succeed) NHÀ XUẤT BẢN DÂN TRÍ
Dành tặng cả nhà, với tình cảm vĩ ại nhất trên ời: yêu thương
1 Nguyên văn dùng từ werk, tiếng lóng của work – làm việc. (BT) MỘT NGÀY ï V»N PHÒNG TÔI "Ì NGẮT LíI ANH ï ĐÂY KHÓ CHỊU HY VÝNG VỀ N¨I NÀY MÌNH THUỘC LO LẮNG VUI "ªëNG KIÊU HÃNH C»NG THÀNG "ó HÃI ĐÓI BõNG GHEN TỨC NẢN CHÍ TỨC GIẬN C¨N GIẬN KHÓ KÌM NÉN BÀI HÁT NÀY Đl BẬT "UỐT HAI TU³N LÔ RãI ĐẤY VÔ CẢM TUYỆT VÝNG MlI MÀ CHªA ĐẾN CUỐI TU³N #Tā"ªëNG #ĐANGLÀM#IỆC1 BẠN TIẾN BỘ NHIỀU ĐẤY TẠI "AO ANH CHÀNG BAO GIí CHỊU HóP TÁC NGHÛ QUÁ NHIỀU VUI VÊ THÔNG CẢM LÀM "AO ĐỂ TIẾN BỘ ĐÂY MÌNH ĐªóC T»NG Lª¨NG CÔ Đ¨N MÌNH HÔNG ĐªóC MíI !ā TIỆC MÌNH Cz QUÊN LÀM GÌ HÔNG NHØ XIN CHÀOC TÔI ĐẾN PHßNG VẤN=
CHƯƠNG 1 TƯƠNG LAI NẰM Ở XÚC CẢM
8 - NO HARD FEELINGS Khi Howard Schultz trở lại dẫn dắt Starbucks vào năm 2008 sau tám năm vắng bóng, ông ã khóc. Ông không khóc một mình, không trốn trong buồng vệ sinh óng kín hay giam mình trong phòng làm việc riêng, mà ông rơi nước mắt trước toàn thể nhân viên công ty. Vào thời iểm ó, doanh số bán hàng hằng ngày của Starbucks sụt giảm ến hai con số. Hai giám ốc iều hành tiền nhiệm ã phát triển công ty với tốc ộ quá nhanh, nhưng khi cuộc suy thoái kinh tế ập ến năm 20071, những nền móng của ế chế ược xây dựng vội vã ó bắt ầu lung lay. Trước thời iểm chính thức quay lại dẫn dắt Starbucks, Schultz ã mất nhiều êm nằm dán mắt lên trần nhà, 1 Cuộc suy thoái kinh tế (economic recession) toàn cầu bắt ầu từ bong bóng nhà ở và giám sát tài chính không hoàn thiện, dẫn ến cuộc khủng hoảng tài chính 2007 tại Mỹ và bùng lên dữ dội vào năm 2008, lan rộng ra khắp châu Âu và nhiều nước khác trên thế giới, khiến các hệ thống ngân hàng sụp ổ, thị trường chứng khoán sụt giá, tiền tệ mất giá. (BT)
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 9 lo lắng không biết phải nói gì trong ngày ầu tiên trở lại vị trí Giám ốc iều hành (CEO). Ông vô cùng muốn trấn an hàng chục nghìn nhân viên rằng kế sinh nhai của họ sẽ không bị e dọa. Nhưng khích lệ nhuệ khí không chỉ là một nước cờ chiến lược, cá nhân ông tự cảm thấy phải có trách nhiệm với cuộc sống của những nhân viên ang làm việc tại Starbucks. Schultz từng trải qua thời ấu thơ trong khốn khó và phải chứng kiến cha mẹ mình ăn bữa nay lo bữa mai, nên ông hiểu rất rõ mọi người phụ thuộc vào công ăn việc làm ến mức nào. Khi bước lên phát biểu, Schultz nhận ra nhân viên của ông cần thấy ược rằng người mà họ trông cậy sẽ giải quyết vấn ề của họ cũng có thể bị tổn thương. Sự thật là ông cảm thấy rất thất vọng về ịnh hướng của công ty sau khi mình rời i, và mọi người xứng áng ược biết iều ó. Schultz chọn cách gỡ chiếc mặt nạ mà rất ít nhân viên, và các nhà quản lý thì lại càng hiếm hơn, dám tháo xuống trước ồng nghiệp. Rũ bỏ hết mọi quy tắc, ông cho phép nước mắt lăn dài xuống hai gò má. Khóc ôi khi bị xem là mánh khóe lôi kéo hay có toan tính. Nhưng Schultz có ủ trí thông minh cảm xúc ể kết hợp thời khắc yếu mềm của bản thân cùng một thông iệp trấn an i kèm: Ông trình bày kế hoạch vực dậy Starbucks và kêu gọi nhân viên óng góp ý kiến. Trong tháng ó, Schultz bị nhấn chìm trong hơn năm nghìn email bày tỏ lòng biết ơn. Và vào năm 2010, thủy triều ổi hướng: Giá cổ phiếu của Starbucks ạt mức cao nhất từ trước ến nay.
10 - NO HARD FEELINGS Hầu hết chúng ta ều ánh giá quá thấp quy mô và tầm ảnh hưởng của những nhu cầu cảm xúc mà mình mang ến nơi làm việc. Vượt trên mối quan hệ giữa lãnh ạo và nhân viên, những ộng lực mang tính xúc cảm ảnh hưởng ến ộng cơ, sức khỏe, khả năng giao tiếp, khả năng quyết ịnh và nhiều thứ khác. Thế nhưng hầu hết chúng ta ều bỏ qua những cảm xúc ó. Tại sao mỗi khi nghĩ ến tính chuyên nghiệp thì chúng ta lại lập tức nhảy ến kết luận rằng mình nên è nén mọi xúc cảm của bản thân? Cuốn sách này ược viết bởi hai người chúng tôi1, hai người bạn ã phải học, theo một cách phần nào au ớn, về tầm quan trọng của việc thừa nhận cảm xúc nơi làm việc. Khi chúng tôi bắt ầu làm công việc ầu tiên, chúng tôi ã nghĩ rằng người chuyên nghiệp sẽ không thất bại, không cuống quýt và chắc chắn cũng không có cảm xúc. Nhưng chúng tôi nhanh chóng nhận ra rằng quan iểm này vô cùng thiếu thực tế và ngăn cách chúng tôi khỏi cảm giác mãn nguyện, và trên hết là ngáng ường thành công của chúng tôi. 1 Ghi chú về “chúng tôi”: Cuốn sách này ược viết bởi hai tác giả. Bạn ọc sẽ thấy ngôi thứ nhất số nhiều ược dùng trong phần lớn cuốn sách, trừ những lúc kể một câu chuyện, khi ó ngôi kể chuyển về ngôi thứ nhất số ít và diễn ạt phần ó bằng cách dán nhãn Liz hay Mollie. (M&L)
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 11 Liz ã có ược công việc mình hằng mong là làm một nhà phân tích trẻ tại một công ty tư vấn kinh tế. Nhưng những êm sáng èn, mải miết cắm mặt vào những bản phân tích khiến cô ngày một âu lo và u uất. Cuối cùng Liz từ bỏ công việc của mình dù không có lấy một phương án dự phòng nào. Cô xin làm tại Starbucks ể trang trải, ồng thời bắt tay vào nghiên cứu xem vì sao mình lại u sầu và có thể làm gì ể cải thiện tâm trạng. R BẠN "Ì LUÔN Cz CẢM XÚCC VẬY NÊN Đl ĐẾN LÚC HÝC CÁCH ĐỐI PHz VëI CHÚNG ĐãNG
12 - NO HARD FEELINGS Trong thời gian ó, Mollie ang bù ầu với công việc quản lý sản phẩm tại một công ty khởi nghiệp. Một buổi sáng cô thức dậy và nhận ra cơ mặt phía trên mắt phải của NHÿNG GÌ TA NGHÛ VỀ CÔNG VIỆC TẠO RA "ẢN PHµM »N TRªA CÔNG VIỆC THāC "ā LÀ TẠO RA "ẢN PHµM TÁM CHUYỆN CNG ĐãNG NGHIỆP ĐIỀN CÁC LOẠI GIẤY Tí GÝI Đã »N »N TRªA TRõC TRÆC ĉ THUẬT HỘI HÝP GýI *MAIL
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 13 mình bị tê liệt hoàn toàn. Sau vài ngày mà triệu chứng này vẫn không hề suy chuyển, Mollie bèn i gặp bác sĩ. Kết quả chẩn oán? Chứng lo âu. Nguyên nhân gây tê liệt là do sự căng cứng ở vai và cổ. Trong khoảnh khắc ó, Mollie nhận ra cô phải tìm một công việc mới. Cô muốn làm việc trong một môi trường không khiến bản thân phải dồn nén quá nhiều nỗi lo âu, sợ hãi và nản lòng ến mức cơ thể cô phải chịu au ớn. Nhưng Mollie không thể từ chức ngay lập tức, cô tốn ến sáu tháng ể tìm một công việc mới. Khi tìm việc, cô bắt ầu ọc nhiều tài liệu nói về cảm xúc, văn hóa và môi trường làm việc bởi cô ã thấu hiểu sâu sắc cảm giác bị mắc kẹt trong một môi trường làm việc không lành mạnh. Liz cũng tiếp nối làm iều tương tự. Mục tiêu của chúng tôi là hiểu thấu áo cảm xúc của mình: Khi nào thì chúng hữu dụng, và khi nào chúng chỉ là những tạp âm? Ta có thể iều chỉnh chúng ể từ ó thay ổi cách chúng ta trải nghiệm công việc không? Chúng tôi oán rằng bạn chọn cuốn sách này cũng vì muốn tìm câu trả lời cho các câu hỏi tương tự. Câu chuyện chung của chúng tôi bắt ầu từ năm 2014, khi một người bạn chung sắp xếp cho chúng tôi một buổi hẹn giấu mặt. Chúng tôi gắn bó ngay lập tức: cả hai ều là những người hướng nội, ều có khiếu hài hước sâu cay, ều cần phải eo bịt mắt mới ngủ ngon và cùng thích thực hiện những dự án nghiên cứu ầy sáng tạo. Lúc ấy, cả hai chúng tôi ều ang làm việc tại New York: Liz ã quyết ịnh di cư từ bờ Tây nước Mỹ sang ây ể làm việc cho công ty truyền thông và âm nhạc Genius (lúc ấy còn khá non trẻ), và Mollie ang học cao học.
14 - NO HARD FEELINGS Khi chúng tôi gặp nhau, sự hứng thú chung của cả hai về những cách ảnh hưởng của cảm xúc lên công việc ã thôi thúc chúng tôi cùng soạn thảo những bài báo có kèm hình minh họa về chủ ề này. Nhưng chúng tôi nhanh chóng vấp phải rào cản khó nhằn: Trước ây chúng tôi chưa từng làm việc trực tiếp với nhau, iều ó dẫn ến việc giao tiếp kém hiệu quả. Mollie cảm thấy Liz bị ám ảnh bởi những chi tiết vụn vặt mà chẳng ai thèm ể ý, trong khi Liz lại thấy rằng Mollie làm việc quá hấp tấp. Những bức email chúng tôi gửi cho nhau ngày một căng thẳng hơn và dự án của cả hai sớm phải dừng lại. Với mong muốn cứu vãn tình bạn và sự hợp tác, chúng tôi ã hẹn nhau ăn tối ể thẳng thắn bàn về những vấn ề giữa hai bên. Việc ấy thật khó khăn! Không ai trong chúng tôi muốn mở lời vì sợ rằng mình sẽ khiến ối phương buồn lòng. Nhưng những bất ồng của chúng tôi ã sâu sắc hơn nhiều so với một cuộc tranh luận muôn thuở xem trà hay cà phê ngon hơn, và chúng cần ược ưa ra ánh sáng. Và ể làm ược iều ó, chúng tôi phải chống lại bản năng giả vờ như cảm xúc của chúng tôi chẳng áng kể.
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 15 Nếu lúc ấy chúng tôi chưa từng nghiên cứu về chủ ề cảm xúc nơi làm việc, có lẽ chúng tôi ã không dành nhiều lòng tin cho cảm xúc của mình ến vậy – và chúng tôi cũng không bao giờ nhận ra rằng luôn luôn phải xây dựng lòng tin trước nếu muốn lập ra một nhóm phối hợp sáng tạo hiệu quả nhất. Nhưng bởi vì chúng tôi ã quan tâm ến iều này nên mới nhận ra tầm ảnh hưởng to lớn của cảm xúc lên mọi khía cạnh của quá trình hợp tác và lên phần còn lại trong ời sống nghề nghiệp của mình, chẳng hạn như việc ưa ra quyết sách hay giao tiếp giữa nhân viên và quản lý. PHONG CÁCH GIAO TIẾP QUA HÌNH ẢNH QUA LíI NzI *MAIL GHÉT THÍCH Cz N»NG "UẤT NHẤT HI ' GIí TỐI GIí "ÁNG THỨC UỐNG CÀ PHÊ Đ*N TRÀ THẢO MỘC LIZ LIZ LIZ LIZ MOLLIE MOLLIE MOLLIE MOLLIE
16 - NO HARD FEELINGS Bởi vì, tương lai của công việc nằm ở cảm xúc. Không có sẵn một kịch bản nào ể ta ối phó với những tương tác khó khăn nhất trong môi trường chuyên nghiệp. Khi nghe cụm từ “cảm xúc nơi làm việc”, có lẽ bạn sẽ nghĩ ến những cột mốc trên bước ường sự nghiệp như: phỏng vấn việc làm, thương lượng mức lương hay báo cáo thường niên. Nhưng chắc hẳn bạn cũng nhiều lần xúc ộng dữ dội trong những sự vụ thường ngày. Bạn rùng mình khi nhận ược từ CEO một icon OK ể trả lời một bình luận bâng quơ của mình, bạn bực tức khi bị ồng nghiệp ngắt lời ến năm lần liền, và bạn bứt rứt vì không biết có nên phản hồi tức thì một email công việc nhận ược vào tối thứ Bảy. TÔI * LÀ MÌNH LÀM "AI VIỆC NÀY RãI= "ẾP Cz THuCH MÌNH HÔNG NHØ ĐãNG NGHIỆP NHÌN NHẬN MÌNH NHª THẾ NÀO MÌNH Cz PHÁT BIỂU ĐỦ H»NG HÁI TRONG CUỘC HÝP HÔNG MÌNH Cz NzI QUÁ NHIỀU HÔNG NHØ MÝI NGªíI Cz NGHÛ MÌNH THÔNG MINH HÔNG MÌNH "ẮP BỊ "A THẢI RãI "AO MÌNH QUÁ TÊ NHẠT= "AO MÌNH HÔNG ĐªóC MíI HÝP NHØ TÔI ĐANG LÀM VIỆC CỦA MÌNH TRÊN L THUYẾT TRÊN THāC TÊ CHÚNG TA TẠI CHç LÀM
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 17 Thứ uy quyền áp chế buộc chúng ta phớt lờ cảm xúc của mình tại công sở cần phải bị ánh bại. Công việc ngày nay òi hỏi năng lực iều khiển cảm xúc sao cho hiệu quả – thế nhưng hầu hết chúng ta lại chưa bao giờ học ược kỹ năng ấy trong ời sống nghề nghiệp của mình. Khi dần nhận ra tầm quan trọng của kỹ năng mềm, chúng ta bị bỏ lại với thắc mắc: Liệu chúng ta có ược phép quá “mềm” không? Chúng ta ược thể hiện bao nhiêu cảm xúc trước khi chạm ến ngưỡng thiếu chuyên nghiệp? Sẽ ra sao nếu “bản chất” của ta là a cảm và âu lo – ta có nên chia sẻ thoải mái bộc lộ những cảm xúc này? Việc chúng ta là ai (chẳng hạn, giới tính1, sắc tộc hay ộ tuổi của chúng ta) có ảnh hưởng ra sao ến câu trả lời của các câu hỏi trên? Kìm nén và né tránh hẳn có vẻ là câu trả lời dễ dàng nhất. Như người ta vẫn thường hay nói: “Đừng em cảm xúc vào nơi làm việc”. Nhưng thái ộ này là lợi bất cập hại. Con người là sinh vật có cảm xúc bất kể hoàn cảnh, tình huống. Khi lờ i cảm xúc của mình trong môi trường làm việc, chúng ta ã bỏ qua những dữ liệu quan trọng và có nguy cơ phạm phải những sai lầm lẽ ra có thể phòng ngừa. 1 Ghi chú: Mặc dù những nghiên cứu gần ây xem giới tính là phi nhị nguyên (không nhìn nhận vấn ề thành hai thái cực ối lập), nhưng hầu hết các nghiên cứu ều chỉ tập trung vào sự khác biệt giữa nam giới và nữ giới. Chúng tôi bàn về sự khác biệt thuộc sinh lý học trong bối cảnh nhị nguyên nhưng cũng thừa nhận rằng việc này ã bỏ sót một vài cá nhân và hy vọng rằng họ sẽ ược ề cập trong các nghiên cứu ở tương lai. Khi nói về sự khác nhau trong cảm xúc và phong cách giao tiếp giữa nam giới với nữ giới, chúng tôi ề cập ến giới tính như một vai trò phi sinh học. (M&L)
18 - NO HARD FEELINGS Chúng ta gửi i những email làm nảy sinh lo lắng không cần thiết, ta thất bại trong việc tìm kiếm ý nghĩa của công việc, và ta kiệt sức. TẠI "AO *MAIL NÀY GýI LÚC TỐI MUỘN NHª VẬY Tû NÀY NGH* Cz VÊ HÔNG PHẢI VẤN ĐỀ GÌ NGHIÊM TRÝNG TẠI "AO HÔNG Cz THíI GIAN Cõ THỂ CHẮC MÌNH "ẮP BỊ "A THẢI RãI= Tü "Ï9 ø Å& ĐÏ& BÅ& T>îG 3G & 3þG //6@ âG C>M0 % C N3ME G ČÏ& _&3 E >X &>ì 3>U B $§& 9>]&3 ø >® &>U= "Ï9 ø % = Chúng tôi oán rằng bạn hẳn ã nghe qua khái niệm “trí tuệ cảm xúc” (Emotional Intelligence Quotient – EQ), tức khả năng nhận diện và thấu hiểu cảm giác của chính bạn và của những người xung quanh. Thậm chí bạn có thể ã biết rằng, so với chỉ số IQ, thì EQ là dấu chỉ chính xác hơn cho sự thành công tại nơi làm việc. Nhưng những thành tựu thực tế trong công việc òi hỏi bạn phải tiến xa hơn cái gọi là trí tuệ cảm xúc: bạn phải học cách có những cảm xúc hợp lý. Điều này có nghĩa cách bạn truyền ạt cảm xúc của mình theo từng tình huống cụ thể phải hợp lý. Để làm iều ó, bạn cần sự mạch lạc trong cảm xúc – tức khả năng nhận biết cảm xúc một cách hiệu quả, ồng thời biết ược thời iểm và phương pháp ể chuyển ổi cảm xúc của mình thành hành ộng lành mạnh.
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 19 Một người bạn chung của chúng tôi gần ây có than thở rằng: “Tôi cần ưa ra nhận xét nghiêm khắc cho ội ngũ của mình, nhưng tôi không biết làm thế nào ể mở ầu câu chuyện”. Khi mới gia nhập một công ty, chúng ta ược ào tạo chuyên sâu về cách lên lịch họp và iền các báo cáo công tác phí. Nhưng không ai bảo ta nên làm gì khi thấy phiền lòng với ồng nghiệp, hay làm sao ể vực dậy tinh thần sau một cuộc họp không mấy thuận lợi với sếp. TO N FOR DI NGÔI NHÀ INH !Ị CỦA HIỆN THāC CÔNG "ï 1 BẤT CµN NHẤN ¢TRẢ LíI TẤT CẢ¡ 2 LçI Đ»NG NHẬP 3 ÈT X* 4 CHÁN ĐẾN CHẾT ĐªóC 5 LÀM VIỆC "UỐT / TIẾNG 6 ¢MÌNH NzI CHUYỆN CHÚT NHA¡ 7 ĐãNG NGHIỆP THÂN THIẾT NGHØ VIỆC 8 ĐãNG NGHIỆP TÝC MẠCH 9 ĐãNG NGHIỆP BỆNH MÀ HÔNG CHỊU NGHØ 1 2 3 4 7 8 5 6 RIP KHÔNG ĐªóC VÀO TIN TIN KHÔNG
THỨC DẬY MUỐN ĐI LÀM - 359 CHƯƠNG 1 TƯƠNG LAI NẰM Ở XÚC CẢM ...7 CHƯƠNG 2 SỨC KHỎE ...27 CHƯƠNG 3 ĐỘNG LỰ C ...69 CHƯƠNG 4 QUYẾT SÁCH ...111 CHƯƠNG 5 ĐỘI NGŨ ...149 CHƯƠNG 6 GIAO TIẾP ...189 CHƯƠNG 7 VĂN HÓ A ...239 CHƯƠNG 8 THUẬT LÃNH ĐẠ O ...283 KẾT LUẬN ...319 NHỮNG NGUYÊN TẮC MỚI VỀ CẢM XÚC NƠI LÀM VIỆC ...323 CÁC NGHIÊN CỨU SÂU HƠN VỀ CẢM XÚC ...329 BẢNG ĐÁNH GIÁ XU HƯỚNG CẢM XÚC ...341 LỜI CẢM ƠN ...351 CÁC TÁC GIẢ ...357 MỤ C LỤ C
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI4NTM1Ng==