Hành trình đi tìm Tình yêu và Ý nghĩa cuộc sống
Thanh Thảo dịch HUMAN MOMENTS EDWARD M. HALLOWELL, M.D. NEW YORK TIMES BESTSELLING AUTHOR Hành trình đi tìm Tình yêu và Ý nghĩa cuộc sống
CHƯƠNG 1 Sức mạnh của khoảnh khắc đời người
Điều đã cứu vớt tôi Tôi xuất thân từ một gia đình điên rồ và lạc hậu ở vùng New England, vừa bị nguyền rủa và theo một cách nào đấy lại vừa được ban phước lành, bởi thứ mà tôi gọi là “bộ ba đặc tính của những người da trắng theo đạo Tin Lành”: nghiện rượu, tinh thần bất ổn và lịch thiệp. Cha mẹ, ông bà, và các bậc tổ tiên, những người đã xây dựng nên gia phả gia đình tôi đều có một lượng nhất định của bộ ba đặc tính ấy trong người. Người mẹ thân yêu dịu dàng nhưng lại mắc chứng nghiện rượu của tôi đã ly hôn đến hai lần. Cha tôi đã phải nhập viện nhiều lần vì chứng loạn thần kinh. Cha dượng tôi là một kẻ tàn bạo nghiện rượu. Trên tất cả những thứ ấy, tôi có (và dĩ nhiên đến giờ vẫn có) hai khuyết tật về khả năng học hỏi: chứng khó đọc và khó tập trung. Bởi vì mọi người ở nhà không thể trông nom tôi được nên tôi bị gởi đi học ở trường nội trú năm lên mười tuổi, lúc đó tôi học lớp năm. Thời niên thiếu của tôi chủ yếu trải qua ở ngôi trường đó. Như các bạn có thể thấy, gia đình tôi không nằm trong số những gia đình hạnh phúc. Họ nhà Hallowell chúng tôi đã cố gắng sống lạc quan, nhưng phía sau những nỗ lực vui vẻ ấy lại âm ỉ những rắc rối đáng kể.
Human moments - 25 Khoảng những năm lớp mười, lớp mười một, tức vào bất cứ khi nào mà ta suy nghĩ một cách thực tế về tương lai, tôi nhận ra rằng mình có thể sẽ chẳng bao giờ trở thành người hạnh phúc. Tôi hy vọng mình sẽ tìm được hạnh phúc, nhưng tôi không nghĩ rằng nó được dành sẵn cho tôi trong những lá bài số phận, hay nói chính xác hơn trong trường hợp của tôi là trong gien di truyền. Tôi quyết định rằng con đường duy nhất tôi phải đi là làm thật tốt mọi nghĩa vụ của mình, học cách không đặt gánh nặng lên người khác vì những rắc rối của bản thân và tìm cách thích nghi nội tâm sầu muộn của mình với thế giới rộng lớn ngoài kia mà còn bao điều tôi chưa thấu đáo được. Tôi vẫn còn nhớ cảm giác khi nằm dài trên giường ở trường nội trú, nhìn chằm chằm lên trần nhà và tự hỏi: “Liệu tôi có bao giờ được hạnh phúc hay không?”. Giờ đây, sau khoảng ba mươi lăm năm, ở độ tuổi năm mươi, tôi đã có thể trả lời được câu hỏi đó. Thật đáng ngạc nhiên là tôi đã có thể tìm cho bản thân một cuộc sống tốt đẹp (Sẽ tuyệt vời thế nào nếu tôi của hiện tại có thể quay ngược trở về quá khứ và thỏ thẻ vào tai tôi của mười lăm tuổi rằng: “Đừng lo lắng, mọi thứ sẽ tốt đẹp cả thôi”? Nhưng tôi biết rằng điều đó là trái với quy luật của cuộc sống). Không phải lúc nào tôi cũng phơi phới yêu đời như vài người mà tôi biết. Tôi không nằm trong số những người may mắn lúc nào cũng có vẻ mãn nguyện dù rằng tôi quả thực có biết một vài tâm hồn được ban phước lành như thế. Họ là những viên ngọc quý. Tôi ước gì mình là một trong số họ, nhưng tôi không phải.
26 - Khoảnh khắc thức tỉnh Tuy nhiên, về cơ bản, tôi là một người hạnh phúc, hạnh phúc hơn rất nhiều so với lúc tôi nằm dài trên giường ở trường nội trú chán chường suy ngẫm về số phận của mình, và hạnh phúc hơn bội phần so với những gì mà người ta có thể dự đoán về tương lai tôi dựa vào thiên tư mang tính di truyền và những trải nghiệm thơ ấu của tôi. Từ góc độ thống kê học (người ta đã thật sự tiến hành nghiên cứu để thu thập những con số thống kê này), thì những đứa trẻ từng bị ngược đãi như tôi thường sẽ trở thành người xấu. Chúng sẽ vào tù ra khám, hoặc phải vào bệnh viện tâm thần, rượu chè be bét, hoặc đau khổ triền miên. Thế thì điều gì đã cứu vớt tôi? Tôi sẽ trả lời câu hỏi ấy nhanh thôi. Nhưng trước tiên, hãy để tôi trình bày rõ là mình cần được cứu thoát khỏi điều gì. Cuộc hôn nhân thứ hai của mẹ tôi đã đẩy tôi vào những năm tháng kinh hoàng nhất đời mình, khoảng thời gian mà có lẽ tôi đã chẳng thể nào hồi phục được nếu không nhờ có sự giúp đỡ của người ngoài. Cha mẹ tôi ly hôn khi tôi lên bốn. Không lâu sau đó, mẹ tôi yêu Noble Cathcart, một người đàn ông lớn tuổi hơn sống ở Chatham, một thị trấn nhỏ thuộc Cape Cod, nơi mà sau đấy chúng tôi chuyển đến sinh sống. Cathcart vốn có gốc gác từ miền Nam, nhưng đã sống ở Chatham nhiều năm. Lần đầu tiên gặp ông là khi tôi đang sống rất hạnh phúc với mẹ và các anh chị họ của mình, Lyn và Jamie, cùng với người dì mà tôi hay gọi là dì Duckie và dượng Jimmy. Bố mẹ
Human moments - 27 tôi đã ly hôn, nhưng tôi đã chấp nhận sự thật đó chẳng mấy phiền hà. Tôi yêu bố tôi, nhưng việc mẹ hẹn hò với Cathcart thì với tôi cũng ổn cả. Sự thật là tôi thích Cathcart vô cùng. Tôi bắt đầu gọi ông là dượng Noble và thường mong cho mau tới khi được cùng mẹ đến thăm ông. Tôi vẫn còn nhớ một lần mẹ tôi đã dỗ ngọt tôi đến nha sĩ trám răng bằng cách đưa ra phần thưởng là tôi sẽ được đến thăm dượng Cathcart ngay sau khi đi nha sĩ. Một ngày nọ, mẹ hỏi tôi rằng tôi cảm thấy thế nào nếu mẹ kết hôn với dượng Noble. Lúc đó tôi bảy tuổi, đang học lớp hai ở trường công lập tại Chatham. Bà tiếp tục nói với tôi rằng nếu bà kết hôn với ông ấy thì chúng tôi sẽ chuyển đi Charleston, miền Nam Carolina. Dẫu tôi rất thích dượng Noble, nhưng ý nghĩ phải rời bỏ Chatham, lìa xa Jamie và Lyn cũng tệ hại vô cùng. Vì thế, tôi đã nói với mẹ là tôi phản đối bà kết hôn cùng người đàn ông ấy, trừ phi tôi có thể ở lại Chatham. Nhưng dượng Noble đã thắng. Mẹ kết hôn với ông ấy và cả ba chúng tôi cùng chuyển đến Charleston. Thế rồi bộ mặt thật của dượng Noble bắt đầu lộ ra. Mỗi ngày đi học về, tôi thường thấy ông say bí tỉ. Trường tan vào độ hai giờ chiều và khi tôi đạp xe về đến nhà thì là khoảng hai giờ rưỡi. Theo nếp sinh hoạt ở Charleston thì vào tầm đó tất cả chúng tôi sẽ cùng ngồi vào bàn để ăn “bữa tối”, bữa ăn chính trong ngày, thường diễn ra vào khoảng ba giờ chiều. Vào những bữa ăn ấy, dượng Noble và tôi sẽ nổ ra những cuộc chiến tranh.
28 - Khoảnh khắc thức tỉnh Tôi đã chuyển từ yêu thương sang căm ghét ông, không chỉ bởi vì ông đã khiến tôi phải rời bỏ Chatham, lìa xa các anh chị họ thân yêu cùng dì và dượng của tôi, mà còn bởi vì ông đã ngược đãi mẹ tôi. Ví dụ, dượng Noble và mẹ tôi thường chơi một trò chơi trẻ con có tên gọi là “bao – búa – kéo”. Đây là trò chơi rất lành tính khi được chơi bởi trẻ con, nhưng qua tay dượng Noble thì nó lại trở thành một trò tàn ác. Có một luật trong trò chơi là bạn có thể tát đối thủ bằng hai ngón tay (hình dạng hai ngón tay trông giống như cái kéo). Thế nhưng dượng Noble lại biến những cái tát bằng hai ngón tay thành những cú đánh gây đau đớn thường để lại những vết thâm tím suốt vài ngày. Ông ép mẹ tôi phải chơi trò đó suốt. Tôi khiếp sợ khi nhìn thấy niềm hân hoan trong ánh mắt ông mỗi lần đến lượt ông tát mẹ tôi. Tôi chẳng thể hiểu nổi vì sao mẹ lại không rời bỏ ông ngay lúc ấy. Một lần nọ, lúc đó tôi khoảng tám tuổi, tôi gạt chân ông té khi ông đánh mẹ tôi vì bà đã châm thuốc cho ông hút theo cách mà ông cho là không đúng. Chẳng thèm để tâm đến tôi, ông tiếp tục ôm lấy chai martini của mình và đá tôi đi chỗ khác, nhưng ít ra thì ông cũng đã để cho mẹ tôi yên. Một đêm khác, khi bước vào phòng khách, tôi thấy mẹ đang cố tự vệ khi ông ấy tiến về phía bà với thanh cời than. Khi thấy tôi, ông ném thanh cời trở lại vào chỗ để dụng cụ lò sưởi và phun ra câu nói yêu thích của mình: “Biến đi”. Đây thường là lời mào đầu cho câu nói: “Nếu mày không thích thấy điều này thì tại sao mày không… biến đi!”. Không lâu sau thì tôi thật sự muốn làm liều mà biến đi. Mẹ tôi đã bắt đầu cùng uống rượu với dượng Noble,
Human moments - 29 vì thế mà cả hai người họ đều không thể làm những điều mà các bậc cha mẹ cần làm, đại loại như: làm bài tập cùng con, tham gia các trò chơi, đi câu cá, hoặc chơi bóng. Cuộc đời tôi khi ấy chỉ xoay quanh những việc như đi học, chiến đấu với dượng Noble, xem tivi một mình, rồi đi ngủ. Điều khiến cho việc ra đi của tôi khó khăn hơn đó là dượng Noble cũng có thể tốt bụng. Đúng là cuộc đời khi trắng khi đen. Thỉnh thoảng ông cũng tốt với tôi, thậm chí cả sau khi chúng tôi khơi mào chiến tranh. Ví dụ, khi tôi bị bệnh sởi năm chín tuổi, sức khỏe của tôi rất yếu. Tôi sốt đến 40,5oC và chuyển sang mê sảng, vật vã với những cơn ác mộng. Tôi đổ mồ hôi nhiều đến nỗi ga giường của tôi ướt sũng và tôi sợ hãi vô cùng. Có lẽ chính trạng thái tâm thần bấn loạn lại giúp tăng cường trí nhớ. Tôi nhớ rất rõ cách mà dượng Noble ngồi bên cạnh tôi, chờ cho cơn sốt hạ xuống. Dượng thức cùng tôi đến tận khuya, chậm mồ hôi trên trán tôi bằng một chiếc khăn lạnh trong khi kể cho tôi nghe những câu chuyện về cái thời dượng làm nhân viên tình báo… khi tôi còn đủ tỉnh táo để lắng nghe. Những câu chuyện ấy cứ như trong thần thoại; đến bây giờ tôi vẫn không biết liệu chúng có thật hay không, nhưng thật tuyệt khi nghe những câu chuyện ấy giữa cơn sốt cao. Rồi vào nửa đêm thì bác sĩ đến, cho tôi uống thuốc và thế là cơn sốt nhanh chóng qua đi. Ngày hôm sau, dượng Noble trở về là người như cũ, một kẻ nát rượu. Tôi chống lại dượng Noble, và dượng chống lại tôi. Chúng tôi khiêu khích nhau bằng cả lời nói lẫn hành động. Thỉnh thoảng ông thúc cho tôi vài cú, nhưng ông chẳng
30 - Khoảnh khắc thức tỉnh bao giờ gây thương tích cho tôi như ông thường làm với mẹ. Tôi đã muốn thương yêu ông, và tôi tin rằng ông cũng muốn thương yêu tôi, nhưng kết cục là chúng tôi lại chỉ hành hạ nhau. Tôi thấy phẫn nộ thay cho mẹ và tôi rất giận vì chúng tôi đã không được sống ở Chatham, trong khi ông ấy thì… ông ấy đã làm gì chứ? Tại sao ông lại quá tệ bạc với mẹ con tôi? Tại sao ông lại trở mặt sau khi cưới mẹ tôi? Và tại sao ông không yêu thương cậu bé đã từng ôm siết ông với vòng tay rộng mở trong lần đầu tiên gặp gỡ? Ông hẳn sẽ bảo rằng đấy là vì tôi đã trở thành một thằng nhóc hỗn xược, còn tôi sẽ cho rằng đó là bởi vì ông đã biến thành một kẻ tệ bạc nát rượu. Giờ thì ông đã mất rồi, nên tôi không thể hỏi ông vì sao. Nhưng tôi vẫn thắc mắc. Việc tôi là một đứa trẻ hư và ông là một kẻ nát rượu không hoàn toàn giải thích được vì sao ông và tôi đã đánh mất điều gì đấy mà đáng ra sẽ rất tuyệt vời cho cả hai. Tôi có thể tìm thấy người cha thứ hai và ông cũng có được đứa con trai mà ông không bao giờ có. Thay vào đấy, chúng tôi lại trở thành oan gia. Cuối cùng, khi tôi lên mười, mẹ tôi quyết định gửi tôi đến trường nội trú Fessenden ở Massachusetts, gần Boston, rời bỏ Charleston và thoát khỏi thế giới của dượng Noble. Thế là trận chiến kết thúc. Tôi ra đi. Cơ hội cho những điều tốt đẹp, cũng như tồi tệ (phần lớn là tồi tệ) có thể đến giữa tôi và dượng Noble đã kết thúc. Vài năm sau thì mẹ tôi ly dị ông. Nhưng bà đã không thể hồi phục lại từ cuộc hôn nhân đó. Bà sống độc thân đến hết đời ở Chatham, cố gắng giữ cho tinh thần phấn chấn, một người phụ nữ ngọt ngào, tan vỡ và mắc chứng nghiện rượu.
Human moments - 31 Đây là bí ẩn của nhiều gia đình: Tại sao quá nhiều những điều vốn có thể trở nên tốt đẹp lại thường trở nên vô cùng tồi tệ? Thậm chí có điều càng bí ẩn hơn: Tại sao khi mọi thứ đã đi sai hướng đến như thế thì cuộc sống rồi vẫn có thể diễn ra tốt đẹp như nó đã diễn ra với tôi cho đến lúc này? Dượng Noble đã không thể hủy hoại tôi. Tôi đã sống sót, thậm chí còn thành công nữa, nhờ sự giúp đỡ của nhiều người tốt. Tôi không bao giờ gặp lại dượng Noble kể từ vụ ly hôn và tôi cũng chẳng nói chuyện với ông, ngoại trừ một lần. Tôi gọi cho ông vào năm 1987, khi ấy tôi ba mươi tám tuổi, còn ông khoảng chín mươi. Tôi mới vừa xuất bản quyển sách đầu tiên của mình. Tôi muốn người đàn ông đã làm tổn thương mẹ tôi quá nhiều ấy biết rằng sự xấu xa của ông đã không thể hủy hoại tôi. Vì vậy tôi gọi đến tổng đài ở miền Nam Carolina để truy ra số điện thoại của ông và gọi cho lão ấy. Không nghi ngờ gì, ông đã bắt máy. Hẳn ông đã thấy phát ốm khi tôi báo cho ông biết ai đang gọi, nhưng với sự cứng rắn của mình, ông đã không gác máy. Ông hỏi: “Mày cần gì ở ta hả nhóc?”. Bạn có thể tưởng tượng những gì mà tôi muốn nói. Nhưng thay vào đó, tôi đã chỉ đơn giản nói rằng kể từ lần sau cuối ông gặp tôi, tôi đã tốt nghiệp Đại học Harvard (ngôi trường mà ông đã bỏ ngang trước khi lấy được tấm bằng), tôi cũng đã tốt nghiệp trường y, hoàn thành khóa thực tập và vừa ra một quyển sách. Tôi không thể viết ra đây những gì ông đáp lại. Ông chửi rủa tôi và bảo rằng tôi nói dối. Tôi có thể nghe thấy
32 - Khoảnh khắc thức tỉnh tiếng rít trong giọng của ông, tôi có thể thấy ông đang ngồi trên chiếc ghế yêu thích của mình với chai rượu trên tay. Rồi tôi nói với ông rằng bất chấp việc ông làm tổn thương mẹ con tôi, ông đã không thể nào hủy hoại chúng tôi. Tôi bảo với ông rằng những điều tốt đẹp nhất của mẹ luôn sống mãi trong tôi. Tôi bảo rằng ở độ tuổi ba mươi tám, tôi đã làm được nhiều việc tốt cho mọi người hơn so với những gì ông có thể làm trong cuộc đời chín mươi năm của mình. Với mỗi lời phát biểu thận trọng, tôi cảm giác mình đang đạt được sự cân bằng ở cán cân công lý đặc biệt mà tôi chưa từng làm được khi còn nhỏ. Hơn nữa cũng sẽ hữu ích khi để dượng Noble nghe được những lời này của tôi. Cũng tốt cho ông khi để ông biết được, trước khi chết, rằng mặt xấu xa của ông đã không thể chiến thắng. Ai biết được, có thể những hiểu biết ấy có thể giúp biến tâm hồn già nua cay độc của ông trở nên đủ tốt để thánh Peter có thể cho ông một sự phán xét khác. Nhưng dượng Noble chẳng hề có ý định cho tôi bất cứ sự thỏa mãn nào qua cuộc nói chuyện trên điện thoại hôm ấy. Ông chỉ đơn giản là chửi rủa và lặp đi lặp lại rằng tôi là kẻ nói dối. Tôi biết ông đã say, nhưng tôi nghĩ rằng ông đủ tỉnh táo để hiểu. Tôi vẫn còn nhớ những lời mình nói thay cho lời tạm biệt, những lời cuối cùng mà tôi nói với ông ấy. “Tôi biết rằng dượng biết tôi nói thật. Bây giờ thì cả hai ta đã có thể biến đi khỏi đời nhau mãi mãi”. Đầu dây bên kia yên lặng hồi lâu. Ông già đã cứng họng. Tôi có thể nghe thấy tiếng thở phì phì nặng nhọc của ông vì ông vẫn còn giữ chặt điện thoại. Tôi có thể nghe thấy ông đang cố gắng nói gì đó
Human moments - 33 nhưng lời lẽ đã tắc nghẹn, miệng ông đã khô cạn như trái tim ông vậy. Đã đến lúc phải dừng cuộc chiến. Tôi gác máy. Vào khoảnh khắc ấy, tôi cảm nhận được cảm giác tuyệt vời của lời khẳng định chiến thắng: “ĐÚNG VẬY!”. Tôi biết rằng những người tốt trên đời luôn thắng thế trước kẻ xấu. Tất cả những người đã cứu tôi thoát khỏi những ảnh hưởng của người đàn ông ấy đã chiến thắng. Tuy nhiên, tôi phải nói rằng tôi ước gì mình có thể quay về quá khứ và làm cho mọi việc trở nên tốt đẹp với ông. Tôi ước gì mình có thể quay ngược thời gian và biến dượng Noble trở thành một người cha dượng, người chồng tốt mà ông có thể đã trở thành nếu không tại rượu chè và những thứ gì khác ai mà biết được. Tôi cũng ước mình đã không làm những việc khiêu khích ông. Tôi ước gì chúng tôi có thể tìm được, bằng cách nào đấy, tình yêu thương mà đáng ra chúng tôi nên dành cho nhau. Yêu thương đã luôn tồn tại, ở đâu đó. Chỉ là chúng tôi chưa bao giờ biết cách làm cho nó sinh sôi nảy nở. Bất chấp tất cả những điều xấu xa mà dượng Noble đã làm, tôi chưa bao giờ hoàn toàn căm ghét dượng. Có lẽ đó là món quà mà ông dành cho tôi. Ông đã dạy tôi rằng tình yêu có thể sinh sôi ngay trong sự căm ghét. Ông ấy là người mà tôi căm ghét nhất đời, với những nguyên do hợp lý, nhưng dù vậy tôi biết rằng không phải tất cả là lỗi ở ông. Ông đã cho cuộc đời tôi một khởi đầu không suôn sẻ. Thế thì điều gì đã cứu tôi khỏi những điều có thể đã trở thành thảm họa ấy? Câu trả lời là đây: những người tốt.
Lời giới thiệu: Nơi tình yêu trường tồn 5 Chương 1: Sức mạnh của khoảnh khắc đời người 23 Chương 2: Thời thơ ấu 87 Chương 3: Gia đình 111 Chương 4: Thầy cô và Trường lớp 173 Chương 5: Tình bạn 209 Chương 6: Tình yêu 241 Chương 7: Hôn nhân và Các mối quan hệ 261 Chương 8: Con cái của chúng ta 293 Chương 9: Công việc, Thành công và Thất bại 331 Chương 10 : Khám phá bản thân 365 Chương 11: Tâm linh 405 Lời kết: Những khoảnh khắc đời người là bất tử 419 MỤC LỤC
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI4NTM1Ng==